TR EN

İş Kazaları ve Açılacak Davalar

İş Kazaları, TCK 85 ve 89 da “Tedbirsizlik ve dikkatsizlik sonucu insan yaralanmasına veya ölümüne sebebiyet verme” başlığı altında düzenlenmektedir.

Madde 85 - Taksirle bir insanın ölümüne neden olan kişi, iki yıldan altı yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Fiil, birden fazla insanın ölümüne ya da bir veya birden fazla kişinin ölümü ile birlikte bir veya birden fazla kişinin yaralanmasına neden olmuş ise, kişi iki yıldan onbeş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Madde 89 - Taksirle başkasının vücuduna acı veren veya sağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasına neden olan kişi, üç aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır.

SORUMLULAR:

Anonim Şirketlerde imza yetkilisi YÖNETİM KURULU BAŞKANI VE ÜYESİ İLE GENEL MÜDÜR
Limited Şirketlerde imza yetkilisi MÜDÜRLER

İŞ KAZASININ HUKUKİ NİTELİĞİ

İş kazası, 506 Sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 11. maddesi (A) bendinde düzenlenmiştir. Maddede belirtilen beş hal ve durumdan birinde meydana gelen ve sigortalıyı, hemen veya sonradan bedence veya ruhça arızaya uğratan olaydır. Anılan maddede hangi hal ve durumlarda meydana gelen olayların iş kazası sayılacağı belirlenmiştir. Maddeye göre iş kazası sayılan durumlar;

A- Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada
İşçinin ayrıca burada bir iş görüp görmediği,
Burada bulunuşu sırasında iş yapıp yapmadığı,
Mesai saati içinde bulunup bulunmadığı,
Çağrılmış olup olmadığı veya
Başka bir hizmet akdi için orada bulunup bulunmadığı önem taşımamaktadır.

B- İşveren tarafından yürütülmekte olan iş dolayısıyla (örneğin, çalışırken geçirilen beyin kanaması bir iş kazasıdır),
C- Sigortalının işveren tarafından görev ile başka bir yere gönderilmesi yüzünden asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda (örneğin, çalışanın bir müşteriye veya bankaya gönderilmesi halinde meydana gelen bir trafik kazası sonucu yaralanma veya ölüm bir iş kazasıdır),

D- Sigortalıların, işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere toplu olarak götürülüp getirilmeleri (örneğin; çalışanı eve götürüp getirmek için verilen servis hizmeti sırasında meydana gelen trafik kazası sonucu yaralanma veya ölüm bir iş kazasıdır)

TRAFİK KAZASI BİR İŞ KAZASIDIR

İş kazası sigortalıyı hemen veya sonradan bedence veya ruhça arızaya uğratan olaydır. Taraflar arasında hizmet akti bulunmamaktadır. Davalının noterde düzenlenmiş ibranamede haricen satın alarak maliki ve işleteni olduğu araçta şöförü yönetiminde hareket halinde davalının (şirketin) işini yaparken meydana gelen trafik kazasının iş kazası olduğu açıktır. Yargıtay 21. HD 2005/7447 E 2005/7199 K Tarih: 7.7.2005

İşveren vekili durumunda olan ve işverenin her türlü işlerini takiple görevlendiren kimsenin, olay günü izinli olmayıp görevli olduğunun saptanması halinde, uğradığı trafik kazasının iş kazası olarak kabulü gerekir. Yargıtay 10. HD 1995/7796 E 1995/8681K

“İşveren tarafından görevle başka bir yere gönderilen sigortalının, bu görev süresi içinde görevle ilgisi olmayan bir kaza geçirmesi dahi, yasal olarak iş kazası sayılır.” Yargıtay 10.HD. Tarih:13.10.1987

KALP KRİZİ BİR İŞ KAZASIDIR

Sigortalının, iş yerinde çalışmakta iken kalp krizi geçirerek ölümü, 506 sayılı Yasanın 11. maddesinde gösterilen "sigortalının işyerinde bulunduğu sırada meydana gelme" haline uygun bir olay olduğu gibi; aynı maddede düzenlenen "işveren tarafından yürütülmekte olan iş dolayısıyla meydana gelme" haline de uygun olup; iş kazasıdır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Tarih: 13.10.2004, 2004/21–529 E 2004/527 K

Müteveffanın davalı işverene ait işyerinde ölçüm işini yapmakta iken, güneş çarpmasına bağlı olarak oluşan kalp krizi sonucu hayatını kaybettiği ekli raporlar ile de ortadadır. Bu durumda işin yürütülmesi ve niteliği gereği işyeri sayılan ortamda oluşan olayın iş kazası sayılması gereklidir. Yargıtay 21. HD 2003/11566 E 2004/2007 K Tarih: 04.03.2004

İŞYERİNDE MEYDANA GELEN KAVGA SONUCU ÖLÜM VEYA YARALANMA BİR İŞ KAZASIDIR

Davalı işverene ait şantiyede çalışan işçiler arasında çıkan kavgayı ayırmak için ekipbaşı müteveffa sigortalı Kazım Güler''''in müdahale ettiği, işçilerden Şerafettin Zeytin''''in şantiye mutfağından aldığı bıçakla Kazım Güler''''i öldürmesi iş kazası hükmündedir. Yargıtay 10. HD 2004/28 E 2004/2048 K Tarih: 18.03.2004

İş yerinde meydana gelen ölüm sonuçlu kavga iş kazası hükmündedir. Yargıtay 21. HD 2004/6433 E 2004/6503 K Tarih: 01.07.2004

“Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada öldürülmesi iş kazasıdır.” Yargıtay 10.HD
“İntihar eylemi eğer işyerinde gerçekleşmiş ise, olayın salt işyerinde meydana gelmesi durumunda bile, intihar eden sigortalının gördüğü işle ilgili ve işvereninin kusurundan kaynaklanmamış olmasına rağmen 506 sayılı Yasanın 110 maddesi açıklığı gereği olay yine de iş kazasıdır. Yargıtay 10. HD 2004/4465 E 2004/6425 K Tarih: 05.07.2004
“Sigortalının işyerinde intihar etmesi hali iş kazası kavramına girer” Yargıtay 10.HD.
“İşyerinde düşme sonucu ölüm iş kazasıdır.” Yargıtay 9.HD. Tarih:15.05.1969

İŞ KAZASI NETİCESİNDE AÇILAN DAVALAR

1- MADDİ VE MANEVİ TAZMİNAT DAVASI

Kaza, iş yerinde veya çalışma saatleri içersinde veya iş ile ilgili bir eylemde bulunurken meydana geldi ise bu bir iş kazasıdır. İş kazası neticesinde hayatını kaybeden kişinin ailesi, yoksun kaldıkları destek oranında maddi ve manevi tazminat davası açabilir. İşçinin yaşının genç olması, evli ve çocuk sahibi olması ve ücretinin yüksek olması karşısında bu durumda kusur oranına göre hükmedilecek tazminat oranları Türkiye şartlarında oldukça yüksektir. Ölüm halinde işçinin ailesinin manevi tazminat talebini yanı sıra işçinin sakat kalması halinde de, sakatlık derecesi oranında manevi tazminat talep edilmesi mümkündür.

2- SOSYAL GÜVENLİK KURUMUNCA AÇILACAK ALACAK DAVASI

İş kazası neticesinde meydana gelen ölüm hadisesinde, Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu uyarınca iş kazası ve meslek hastalığı, işverenin kastı veya sigortalıların sağlığını koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı bir hareketi sonucu meydana gelmişse, Kurumca sigortalıya veya hak sahiplerine bu Kanun gereğince yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri toplamı, sigortalı veya hak sahiplerinin işverenden isteyebilecekleri tutarlarla sınırlı olmak üzere, Kurumca işletmenin kusuru oranında işverenden TOPTAN olarak tahsil edilmektedir.

İş kazasının, süresi içinde işveren tarafından Kuruma bildirilmemesi halinde, bildirim tarihine kadar geçen süre için sigortalıya ödenecek geçici iş göremezlik ödeneği, Kurumca işverenden tahsil edilir.
Çalışma mevzuatında sağlık raporu alınması gerektiği belirtilen işlerde, böyle bir rapora dayanılmaksızın veya eldeki rapora aykırı olarak bünyece elverişli olmadığı işte çalıştırılan sigortalının, bu işe girmeden önce var olduğu tespit edilen veya bünyece elverişli olmadığı işte çalıştırılması sonucu meydana gelen hastalığı nedeniyle, Kurumca sigortalıya ödenen geçici iş göremezlik ödeneği işverene ödettirilir.
Bu alacak kamu alacağı niteliğinde olduğundan şirketten veya şirketin ödeyememesi durumunda A.Ş.’lerde tüm Yönetim Kurulu üyelerinin şahsi malvarlığından (müşterek ve müteselsil), şirket Ltd. Şti. ise tüm ortakların şahsi malvarlığından (hissesi oranında) tahsil edilir.

3- CEZA DAVASI

Ayrıca kişi sigortalı olsa da olmasa da savcılık tarafından şayet işverene veya işletmeye bir kusur atfedilirse) şirketin imza yetkilileri hakkında TCK madde 85’e göre tedbirsizlik ve dikkatsizlik sonucu insan ölümüne sebebiyet verme suçundan ötürü, kişi yaralanmışsa bu defa tedbirsizlik ve dikkatsizlik sonucu insan yaralamaya sebebiyet verme suçundan ötürü TCK madde 89’a göre dava açılmaktadır. İş kazası sonucu ÖLÜM halinde dava kamu davası niteliğinde görüldüğünden işçinin ailesi şikâyetçi olmadığını bildirse dahi yargılama devam etmektedir. Ölüm halinde, şikâyetçi olmama veya şikâyetten vazgeçme davayı düşürmemektedir.

Burada örnekseme yoluyla bazı ceza sorumluluğu halleri belirtilmiştir. Belirtilen başlıkların dışında tüzel kişi ticaret şirketlerinde, ceza hukukundan kaynaklanan tüm sorunlar, bu kapsamda ele alınmalıdır.